Тарихқа хайппен емес, байыппен қарау керек – депутат Дархан Қыдырәлі

Тарихқа хайппен емес, байыппен қарау керек – депутат Дархан Қыдырәлі

Сенат депутаты Дархан Қыдырәлі премьер-министр Олжас Бектеновке жолдаған депутаттық сауалында мемлекет тарихына байыппен қарап, Алаш арыстарын ұлықтау туралы ойларын ортаға салды, деп хабарлайды Azattyq Ruhy.Сенатор Атырауда өткен Ұлттық құрылтайда президенттің «Алаш көсемдері мен кеңес қайраткерлерін бір-біріне қарсы қоймау қажет» деген сөзін еске салды. «Әлбетте, тарихқа хайппен емес, байыппен қарау керек. Мәселен, биыл қазақ жерінің тұтастай бір республикаға бірігіп, еліміздің қазіргі шекарасының айқындалғанына жүз жыл – бір ғасыр толып отыр. Мемлекетіміздің тұтастығы үшін бұл маңызды оқиға елеусіз қалмауы тиіс. Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы, Әлімхан Ермеков сынды алаш қайраткерлері бастаған тарихи процесті сол кезде билікте болған Тұрар Рысқұлов, Сұлтанбек Қожанов, Сейітқали Меңдешев, Санжар Асфендияров, Темірбек Жүргенов, Жалау Мыңбаев сияқты тұлғалар аяқтап шықты. Енді ұлт мүддесі жолында басын бәйгеге байлаған осындай тұлғаларды бір-біріне қарсы қоймай, тарих контексіндегі елдік мұратты алға шығарып, жан-жақты зерттей білу қажет», - дейді Қыдырәлі. Мәселен, сенатордың пікірінше, қазақ атын қайтарған Сәкен Сейфуллин мен ашаршылыққа қарсы күрескен, алаш қайраткерлерін қамқорлыққа алған Тұрар Рысқұловты құр коммунист аты немесе өзін қорғау үшін жазған хаты үшін жазғыру – әбестік. «Ел бірлігі үшін зиялылардың бірлігі шарт! Абайша айтқандай, ақылға бірлік керек. Сондықтан тұлғалар туралы сөз қозғағанда әдептен озбайық. Ірілермізді алаламайық, барымызды бағалайық! Өркениет – көркем ниеттен басталады. Осы орайда 2000 жылы Шерхан Мұртаза, Әбіш Кекілбаев, Камал Смайылов сияқты ел ағаларының бастамасымен Халық шаруашылығы институты Ұлттық экономикалық университетке айналып, оған Рысқұловтың есімі берілген еді. Кейін оқу орны жекеменшікке өтіп, кеңестік «Нархоз» атауын таңдап, Т.Рысқұловтың атын алып тастады. Үкімет қаулысына сәйкес берілген атауды ЖОО қандай басқару түріне жататынына қарамай, ауыстыруға құқы жоқ. Таяуда бір топ зиялы қауым өкілдері Тұрардың атын университетке қайтару керек деп хат жазған екен. Сондықтан Алаш арысы Тынышбаевтың есімі Логистика және көлік академиясына қайта берілгені сияқты, бұл мәселе де оң шешімін табады деп сенеміз», - дейді депутат. Биыл Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров, Бейімбет Майлин, Тұрар Рысқұлов, Сұлтанбек Қожановтың туғанына 130 жыл. Сенатор тұғырлы тұлғалардың мерейтойларын даңғазасыз, тағылымды етіп атап өту керек деп санайды. Бұл ретте ономастика мәселесіне де назар аудару қажет. Шекарамызды айқындауға айрықша үлес қосқан Әлімхан Ермеков сияқты тұлғалар елеусіз қалмауы тиіс, деп атап өтті Дархан Қыдырәлі. «Тағы бір мәселе, алаш арыстарының көбі қайда жерленгені белгісіз. Тіпті ұлт ұстазы Ахаңның қайда жатқанын білмейміз. Жақында Алматының іргесіндегі Жаңалық ауылында саяси репрессияға ұшыраған 163 адамның сүйегіне зерттеу жүргізіліп, генетикалық талдау арқылы 50 адамның дерегі анықталды. Қаражат бөлінсе, осындай әдіс арқылы Ахмет Байтұрсынұлы, Ілияс Жансүгіров сияқты тұлғалар туралы деректер нақтыланар еді. Алматы іргесіндегі Боралдайдағы Қандысайда атылған Ұзақбай Құлымбетов, Темірбек Жүргенов, Жанайдар Сәдуақасов сияқты 19 халкомға да осындай зерттеу қажет деп ойлаймыз. Қараусыз жатқан осы Қандысайға немесе Жаңалық ауылына Ата-Бейіт сияқты іргелі кешен тұрғызу – перзенттік парызымыз. Еліміздегі көптеген этнос өкілдерінің репрессияға ұшырағанын ескерсек, мұндай тағылымды іс ел бірлігін бекемдей түседі әрі 2020 жылы президент жарлығымен құрылған саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия жұмысының нақты нәтижесі болар еді», - дейді депутат.

Павлодарда 1941 жылы шыққан қазақ хрестоматиясы табылды
Павлодарда 1941 жылы шыққан қазақ хрестоматиясы табылды
  • astanatv.kz/kz/
Қытай Сыртқы істер министрі Қазақстанға ресми сапармен келді
Қытай Сыртқы істер министрі Қазақстанға ресми сапармен келді
  • baq.kz
  Жайық өзенінде су деңгейі көтеріліп, Махамбет ауылына қауіп төнді
Жайық өзенінде су деңгейі көтеріліп, Махамбет ауылына қауіп төнді
  • aikyn
Су тасқыны. Құйлыста жарылған бөгет 2 сағатта қалпына келтірілді
Су тасқыны. Құйлыста жарылған бөгет 2 сағатта қалпына келтірілді
  • baq.kz
Рудныйда есірткі жасырып кетуші ұсталды
Рудныйда есірткі жасырып кетуші ұсталды
  • astanatv.kz/kz/
Атын ел тарихына жазды! Криштиану Роналду рекорд орнатты
Атын ел тарихына жазды! Криштиану Роналду рекорд орнатты
  • Massaget
Алдағы күндерге арналған ауа райы болжамы жарияланды
Алдағы күндерге арналған ауа райы болжамы жарияланды
  • halyq-uni
Мефедронды аузына салып тасып жүрген: Рудныйда есірткі жасырушы ұсталды
Мефедронды аузына салып тасып жүрген: Рудныйда есірткі жасырушы ұсталды
  • Massaget
  Мәжіліс спикері Түркия Парламенті басшысымен парламентаралық ынтымақтастықты талқылады
Мәжіліс спикері Түркия Парламенті басшысымен парламентаралық ынтымақтастықты талқылады
  • aikyn
Мәжіліс төрағасы Түркия Парламентінің басшысымен кездесті
Мәжіліс төрағасы Түркия Парламентінің басшысымен кездесті
  • baq.kz
Ресей мен Беларуське салынған санкция: Қазақстан Балтық елдерімен келісімге келді
Ресей мен Беларуське салынған санкция: Қазақстан Балтық елдерімен келісімге келді
  • Massaget
Илхан Достиев велоспорттан Гран-приде жеңіске жетті
Илхан Достиев велоспорттан Гран-приде жеңіске жетті
  • halyq-uni
"Шалдың көркі тоқалея". Мұхтар Шаханов қазақ қызына үйленген бразилиялық спортшыға батасын берді
"Шалдың көркі тоқалея". Мұхтар Шаханов қазақ қызына үйленген бразилиялық спортшыға батасын берді
  • Massaget
Шардара қоймасына құйылатын су көлемі екі есеге артты
Шардара қоймасына құйылатын су көлемі екі есеге артты
  • baq.kz
Маңғыстауда ірі көлемде ақша жымқырған колледж директоры сотталды
Маңғыстауда ірі көлемде ақша жымқырған колледж директоры сотталды
  • astanatv.kz/kz/
Мәжіліске Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің төрағасы келді
Мәжіліске Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің төрағасы келді
  • el.kz
Қанша алматылық банкрот деп танылған?
Қанша алматылық банкрот деп танылған?
  • Massaget
Қазақстан теннисшілері ITF Juniors J300 турнирінің жеңімпазы атанды
Қазақстан теннисшілері ITF Juniors J300 турнирінің жеңімпазы атанды
  • halyq-uni
Атырау облысында жыл басынан бері 19 мыңға жуық адам жұмысқа орналасты
Атырау облысында жыл басынан бері 19 мыңға жуық адам жұмысқа орналасты
  • baq.kz
  Сенат Спикері Түркия Ұлы ұлттық Мәжілісінің төрағасымен кездесті
Сенат Спикері Түркия Ұлы ұлттық Мәжілісінің төрағасымен кездесті
  • aikyn
Атыраулық құтқарушылар жүкті әйелге көмек көрсетті
Атыраулық құтқарушылар жүкті әйелге көмек көрсетті
  • el.kz
Тоқаев Иран президентінің қайтыс болуына байланысты көңіл айту жеделхатын жолдады
Тоқаев Иран президентінің қайтыс болуына байланысты көңіл айту жеделхатын жолдады
  • turkystan
Астана тұрғыны көршісінің атына заңсыз 6 несие рәсімдеген
Астана тұрғыны көршісінің атына заңсыз 6 несие рәсімдеген
  • baq.kz
  Astana Opera Халықаралық опера академиясының тыңдаушылары «Махаббат сусынын» дайындауда
Astana Opera Халықаралық опера академиясының тыңдаушылары «Махаббат сусынын» дайындауда
  • aikyn
Астанадағы алғашқы бұқаралық велошеруге 500-ге жуық адам қатысты
Астанадағы алғашқы бұқаралық велошеруге 500-ге жуық адам қатысты
  • el.kz
Қазақстан құрамасының әлем чемпионатындағы шешуші матчіне трансляция
Қазақстан құрамасының әлем чемпионатындағы шешуші матчіне трансляция
  • Vesti
Роналду жаңа рекорд орнатты
Роналду жаңа рекорд орнатты
  • Vesti
Бұрын ешкім жасай алмаған! Роналду жаңа рекорд орнатты
Бұрын ешкім жасай алмаған! Роналду жаңа рекорд орнатты
  • Vesti
Тоқаев Иран президентінің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты
Тоқаев Иран президентінің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты
  • qaz365.kz
Қасым-Жомарт Тоқаев Иран халқына көңіл айтты
Қасым-Жомарт Тоқаев Иран халқына көңіл айтты
  • sn.kz
Мәжіліс спикері Түркияның Ұлы Ұлттық Жиналысының төрағасымен кездесті
Мәжіліс спикері Түркияның Ұлы Ұлттық Жиналысының төрағасымен кездесті
  • turkystan
Алматылықтар жер сілкінісін сезді
Алматылықтар жер сілкінісін сезді
  • qaz365.kz
Тоқаев Иран президентінің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты
Тоқаев Иран президентінің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты
  • TengriNews
Тоқаев Түркия ұлттық мәжілісінің төрағасын қабылдады
Тоқаев Түркия ұлттық мәжілісінің төрағасын қабылдады
  • TengriNews
Оқу жылының аяқталуы: ІІМ түлектерге үндеу жасады
Оқу жылының аяқталуы: ІІМ түлектерге үндеу жасады
  • TengriNews
Бектенов Тоқаевқа су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсету жұмыстары туралы баяндады
Бектенов Тоқаевқа су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсету жұмыстары туралы баяндады
  • TengriNews
Күзге арналған жұлдыз-жорамал: кімдердің жолы болады?
Күзге арналған жұлдыз-жорамал: кімдердің жолы болады?
  • bugin.kz
"Ауылыма пайдамды тигізсем деймін": Мектепке дейінгі қауіпсіз жол
"Ауылыма пайдамды тигізсем деймін": Мектепке дейінгі қауіпсіз жол
  • bugin.kz
Қостанай-Алматы рейсінде жолаушы қайтыс болды
Қостанай-Алматы рейсінде жолаушы қайтыс болды
  • TengriNews
Қазақстандағы ірі сауда орталықтары үшін жаңа міндеттеме енгізілуі мүмкін
Қазақстандағы ірі сауда орталықтары үшін жаңа міндеттеме енгізілуі мүмкін
  • TengriNews
Тарих сабағында Lesson study әдісін қолдану
Тарих сабағында Lesson study әдісін қолдану
  • e-history.kz
Азаттықты аңсаған қаламгер
Азаттықты аңсаған қаламгер
  • e-history.kz
«Әуежайға ет апарған»: «Болашақпен» оқып келген Иманбаеваны жақындары ерекше қарсы алды (ВИДЕО)
«Әуежайға ет апарған»: «Болашақпен» оқып келген Иманбаеваны жақындары ерекше қарсы алды (ВИДЕО)
  • sn.kz
«Ұлы дала жорығы» марафон-бәйгесі: Бірінші кезеңде Шығыс Қазақстан облысының командасы жеңімпаз атанды
«Ұлы дала жорығы» марафон-бәйгесі: Бірінші кезеңде Шығыс Қазақстан облысының командасы жеңімпаз атанды
  • turkystan
Астанада көршісінің атына заңсыз 6 несие рәсімдеген тұрғын ұсталды
Астанада көршісінің атына заңсыз 6 несие рәсімдеген тұрғын ұсталды
  • turkystan
Дәрігерлер 7 жасар баланың бауырынан бір уыс құрт алды
Дәрігерлер 7 жасар баланың бауырынан бір уыс құрт алды
  • Otyrar
ШҚО-да туристер Қызылтастың биігіне шықты
ШҚО-да туристер Қызылтастың биігіне шықты
  • qaz365.kz
Павлодарда курьер есірткінің ірі партиясымен қолға түсті
Павлодарда курьер есірткінің ірі партиясымен қолға түсті
  • halyq-uni