Қазақ ою-өрнегінің табиғатын тереңірек зерделеген сайын оның тек таңба немесе әшекей емес, тұтас бір жүйе екеніне көз жеткізесің. Алдыңғы бөлімде айтылғандай, бұл жүйе халықтың дүниетанымын, тұрмысын, сенімін бейнелейтін көркем код болса, енді сол кодтың нақты бұйым бетінде қалай «сөйлейтінін» түсіну маңызды. Өйткені өрнек өзінің толық мағынасын тек қолданылған ортада, яғни киізде, ағашта, металда немесе матада ғана ашады.